เปิดสูตร ชะลอสมองเสื่อม ด้วย "หลัก 4 อ." หมอเตือน! อย่ารอหลงลืมแล้วค่อยแก้ อาจสายเกินไป

ระวัง! “ภาวะสมองเสื่อม” ไม่ใช่แค่หลงลืม แต่กระทบทั้งชีวิตและครอบครัว ชะลอสมองเสื่อม

ในงาน “Thailand Healthcare 2026 : Longevity อยู่ดี แฮปปี้นาน” มหกรรมสุขภาพอันดับ 1 ของประเทศ นพ.วิทูร วิโรจน์สกุลชัย แพทย์ผู้ชำนาญการด้าน Regenerative Medicine โรงพยาบาลสหวิทยาการมะลิ ได้ขึ้นเวที Health Talk ให้ความรู้เรื่องการดูแลสุขภาพสมอง โดยเน้นย้ำว่า ภาวะสมองเสื่อม ถือเป็นปัญหาสุขภาพระดับชาติในยุคสังคมสูงวัย ที่ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงทั้งต่อตัวผู้ป่วย ครอบครัว และเศรษฐกิจของประเทศ

ภาวะสมองเสื่อมไม่ได้หมายถึงเพียงอาการ “หลงลืม” เท่านั้น แต่คือการที่สมองสูญเสียความสามารถใน 6 ด้านสำคัญ ได้แก่:

การบริหารจัดการตนเอง
การใช้ภาษาและการสื่อสาร
ความจำและการเรียนรู้
การใช้ร่างกายหรือการปฏิบัติกิจกรรมต่างๆ
สมาธิและการจดจ่อ
การอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคม

หากสมองเสื่อมลง ผู้ป่วยจะไม่สามารถจัดการชีวิตประจำวันได้ จำคนใกล้ชิดไม่ได้ สื่อสารไม่ได้ หรืออาจมีพฤติกรรมก้าวร้าว ซึ่งท้ายที่สุดจะต้องพึ่งพาผู้ดูแลตลอดเวลา ส่งผลให้สมาชิกในครอบครัวต้องเสียโอกาสในการทำงานเพื่อมาดูแลอย่างใกล้ชิด

ปัจจัยเสี่ยงที่เร่งให้สมองเสื่อมก่อนวัย

สาเหตุของภาวะสมองเสื่อมเกิดได้จากหลายปัจจัย ทั้งที่ควบคุมไม่ได้และพฤติกรรมการใช้ชีวิต ได้แก่:

โรคและพันธุกรรม: โรคหลอดเลือดสมอง, การติดเชื้อ/อักเสบในสมอง, ประวัติอุบัติเหตุทางศีรษะ และความเสื่อมตามวัย
โรคเรื้อรัง (NCDs): เบาหวาน, ความดันโลหิตสูง, ภาวะหลอดเลือดตีบ และภาวะดื้อต่ออินซูลิน ซึ่งส่งผลต่อการไหลเวียนเลือดไปเลี้ยงสมอง
พฤติกรรมเสี่ยง: ความเครียดสะสม, พักผ่อนไม่เพียงพอ และการขาดการออกกำลังกาย

ทำไมต้องเริ่มดูแลสมองตั้งแต่อายุ 40 ปี?

นพ.วิทูร อธิบายข้อมูลทางการแพทย์ที่น่าสนใจว่า “กระบวนการเสื่อมของสมองอาจเริ่มต้นขึ้นก่อนแสดงอาการถึง 20 ปี”

ดังนั้น การรอจนอายุมากแล้วเริ่มมีอาการหลงลืมจึงค่อยหันมาดูแล อาจเป็นจุดที่ “สายเกินไป” เพราะเมื่อเซลล์สมองเสื่อมไปแล้ว การรักษาในปัจจุบันทำได้ค่อนข้างจำกัด แพทย์จึงแนะนำให้ประชาชน เริ่มดูแลสุขภาพสมองตั้งแต่อายุ 40 ปี โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัว หรือมีประวัติครอบครัวป่วยเป็นโรคสมองเสื่อม ควรเข้ารับการตรวจประเมินความเสี่ยงตั้งแต่เนิ่นๆ