โรงกลั่นน้ำมันไทย ทำไมต่างชาติทยอยขายกิจการ ท่ามกลางวิกฤตพลังงาน

เปิดเบื้องลึกธุรกิจพลังงาน เหตุผลที่นักลงทุนหนีตลาดโรงกลั่นน้ำมันไทย

ในช่วงที่ราคาพลังงานทั่วโลกผันผวน หลายคนอาจมองว่าธุรกิจกลั่นเชื้อเพลิงเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมที่ทำกำไรสูง แต่ความเป็นจริงกลับซับซ้อนกว่านั้น

หากย้อนดูประวัติอุตสาหกรรมนี้ในประเทศไทย เริ่มต้นมาตั้งแต่ปี 2504 และแม้จะเปิดเสรีตลาดมาตั้งแต่ปี 2534 แต่ปัจจุบันกลับมีผู้เล่นหลักเพียงไม่กี่ราย และไม่มีการสร้างแห่งใหม่มาเป็นเวลานาน

สิ่งที่น่าสนใจคือ บริษัทข้ามชาติที่เคยเข้ามาลงทุน กลับทยอยถอนตัวออกไปในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ทั้งการขายหุ้นหรือโอนกิจการให้ผู้เล่นในประเทศ สะท้อนให้เห็นว่าผลตอบแทนที่ได้รับ อาจไม่คุ้มกับความเสี่ยงในระยะยาว

หนึ่งในปัจจัยสำคัญคือ นโยบายภาครัฐที่มักเข้ามาควบคุมราคาเพื่อช่วยลดภาระประชาชน แม้จะเป็นผลดีในระยะสั้น แต่ในมุมของนักลงทุนกลับมองว่าเป็นข้อจำกัดที่ทำให้ธุรกิจขาดความยืดหยุ่น

นอกจากนี้ ธุรกิจลักษณะนี้ต้องใช้เงินลงทุนมหาศาล ใช้เวลาสร้างหลายปี และต้องรอเป็นสิบปีกว่าจะคืนทุน อีกทั้งยังมีความผันผวนสูง บางช่วงทำกำไรดี แต่บางช่วงอาจขาดทุนหนัก ทำให้ค่าเฉลี่ยผลตอบแทนไม่โดดเด่นเมื่อเทียบกับโอกาสในประเทศอื่น

อีกด้านหนึ่ง ประเทศไทยยังต้องพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันดิบจากต่างประเทศเป็นหลัก ทำให้ผู้ประกอบการต้องลงทุนเพิ่มเพื่อรองรับวัตถุดิบหลายประเภท รวมถึงปรับตัวตามมาตรฐานสิ่งแวดล้อมที่เข้มงวดขึ้น เช่น การใช้น้ำมันมาตรฐานยูโร 5

ขณะเดียวกัน การแข่งขันในตลาดโลกก็รุนแรงขึ้น โดยประเทศอย่างสิงคโปร์ จีน หรืออินเดีย มีข้อได้เปรียบด้านต้นทุนและกำลังการผลิต ทำให้ผู้ประกอบการในไทยต้องเร่งพัฒนาเพื่อรักษาความสามารถในการแข่งขัน

อย่างไรก็ตาม อุตสาหกรรมนี้ยังมีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจในฐานะ “ต้นน้ำ” ของหลายภาคส่วน ทั้งการขนส่ง อุตสาหกรรม และปิโตรเคมี หากโครงสร้างนี้อ่อนแอลง อาจกระทบเป็นลูกโซ่ต่อทั้งระบบเศรษฐกิจในระยะยาว